حاشیه حضور فیلم‌های ویدئویی در جشنواره فیلم فجر 
                                             اینجا سینماست، کسی ویدئو را نجات بدهد*

آب‌ها از آسیاب افتاده و زمان آویختن الک‌ها رسیده، اما بهتر است کمی به خودمان فرصت بدهیم و حالا که از زیر بار سنگین هیجان جشنواره خارج شده‌ایم، عینک‌های‌مان را جابه‌جا کنیم و ببینیم اگر بخواهیم به قول برخی دوستان وقتمان را تلف کنیم و به مقوله‌ای چون فیلم‌های ویدئویی نه به عنوان سطح نازل‌تری از سینما بلکه به عنوان بخش مستقلی در میان آنچه که پس از این باید در جشنواره شاهدش باشیم، چه رخ خواهد داد؟

1ـ در نظر گرفتن بخش مستقلی با عنوان مسابقه آثار ویدئویی در جشنواره و نجات خیل کثیری از فیلمسازان، داوران و تماشاگران از مواجهه با شیر بی‌یال و دم و اشکمی چون «ویدئوی 35 نما»، یعنی یک قدم به جلو. اما نمایش دو فیلم متفاوت در یک سانس یعنی موضوع چندان هم جدی نیست.

2ـ پذیرش 17 فیلم بلند ویدئویی در مقابل 24 اثر سینمایی، 21 فیلم اول و دوم، 11 مستند بلند، 21 مستند کوتاه و نیمه‌بلند و ... ما را به هیچ سمت و سوی خاصی رهنمون نمی‌کند، آن‌هم زمانی که از 17 فیلم مورد پذیرش، هفت تای آن متعلق به مرکزی چون سیمافیلم است و اگر کمی خوشبین باشیم مابقی ساخته یکی از 5 شبکه سیماست. البته اگر پای شرکت‌های تهیه‌کننده خصوصی در میان نباشد.

3ـ خب، منظور از ارائه ارقام و اعداد چرتکه‌ای این‌چنینی چیست؟

می‌خواهم بگویم چقدر جلو رفته‌ایم و مرحبا، یا نه وای به عقب بازگشته‌ایم و وا اسفا؟

نه، واقعیت این است که با یک حساب سرانگشتی در خصوص سرمایه‌گذاری تلویزیون برای ایجاد موجی به نام تله‌فیلم و اعلام بی‌نیازی به آنچه که در سینما رخ می‌دهد و گاه با افق‌های دور و نزدیک رسانه هم همگون نیست، به یک نتیجه می‌رسیم، آن هم اینکه با نمایش دست و پاشکسته کمی کمتر از 20 فیلم در بخشی مجزا به طرز واقع‌گرایانه‌ای فقط درجا زده‌ایم، با این تفاوت که کانال نمایشمان عوض شده است.

4ـ اگر منظورمان از ویدئو همان تولیداتی است که برای پخش از تلویزیون ساخته می‌شوند، پس این مقدار تمام بضاعت آن نیست که اگر نشان‌دهنده بهترین‌های رسانه ملی هم باشد، اندک است؛ اگرنه، منظور نظر دوستان تمام فیلم‌هایی است که در قطع ویدئو و با دوربینی غیر از دوربین 35 میلیمتری ساخته می‌شوند که مطمئن باشید، به زودی کلاه برخی با برخی دیگر در هم خواهد رفت.

5ـ شاید بهتر باشد دور اما و اگرهای این‌چنینی را خط رنگی بکشیم. دلمان را خوش کنیم به کانال اختصاصی که افتتاح شده و نفس راحتی هم بکشیم که چه خوب است مجبور نیستیم به معجونی چشم بدوزیم که ملاک سینما بودنش تنها نمایش 35 آن با آپارات‌های عهد عتیق بوده و بس. حالا اگر عرض و طول پرده سینما هم گاهی کم بیاورد و هنرپیشه‌ها هم با هاله‌ای از توهم سایز و اندازه دیده شوند، چندان مهم نیست.

6ـ آخر همه ماجرا که این نیست. حکایت بامزه‌تر از آن است که تصورش را می‌کردیم، چون تا قبل از این نگران تعریف سینما و قواعد آن بودیم اما حالا باید دلواپس ویدئو و فیلم‌های ویدئویی هم باشیم و مدام با خودمان و بقیه کلنجار برویم که آیا ویدئو همان تله‌فیلم است یا همان فیلم‌های 90 دقیقه‌ای است که با دوربین‌های جدید و سبک ساخته می‌شود؟ یا ویدئو هم سینماست؟ پس چرا اگر فیلمی چون «اشکان، انگشتر متبرک و چند داستان دیگر» شهرام مکری با قواعد سینمایی ساخته شود اما از تکنولوژی جدیدتری برای تصویربرداری استفاده کند، صرف عدم استفاده از نگاتیو، ویدئو و غیرِسینمایی محسوب می‌شود؟

7ـ لازم نیست حتماً یکی از فیلم‌های هیچکاک را ببینید تا دچار «سرگیجه» شوید بلکه اگر کمی در باب ماجرای چگونگی بودن یا نبودن سینما در شرایط فعلی فکر کنید، حتما فاتحه‌ای هم نثار «روح» هیچکاک خواهید کرد که حداقل تکلیفش را با سینما و مخاطب روشن کرد و رفت و هرگز هم با ویدئو و دستاوردهایش کاری نداشت، چون گاه چنان شرایط پیچیده می‌شود که فوکوس کردن و داشتن دیدی واضح و روشن در باب مقوله‌ای چون بخش تازه فیلم‌های بلند ویدئویی در جشنواره امسال چندان میسر نمی‌شود.

8ـ صنعت دیجیتال به سرعت جای خود را در سینما باز کرده و در حال راهگشایی است. در چنین شرایطی اگر ما بخواهیم با الحاق بخش کوچکی برای رقابت فیلم‌های تلویزیونی و ویدئویی تنها بر سر دو جایزه بهترین فیلم و کارگردانی و یکی دو دیپلم اضافه‌تر به جشنواره فیلم فجر، ضمن محک‌زدن فیلم‌های تلویزیون نگاهی هم به فعالیت شرکت‌های تولید فیلم‌های ویدئویی داشته باشیم، سخت در اشتباهیم؛ چون این بار صاحب یک شترمرغ خواهیم بود که نه بار می‌برد و نه پریدن خواهد دانست.

* روزنامه فرهنگ آشتی سه شنبه 29 بهمن ماه 1387 ، شماره 1669